Bài học từ bác sĩ đánh bại dịch hạch

Wu Lien-teh sinh năm 1879, cha đến từ Quảng Đông và mẹ là người Malaysia gốc Hoa. Ông là người Trung Quốc đầu tiên theo học ngành y tại Trường Đại học Cambridge. Năm 1903, Wu rời Anh và làm việc cho hệ thống y tế chính phủ, sau đó tách riêng để mở bệnh viện tư nhân.

Năm 1910, bệnh dịch hạch bùng phát tại Mãn Châu đã giết chết gần 60.000 người chỉ trong vòng 7 tháng. Tỷ lệ tử vong bệnh nhân 95%.

Khi ấy, Wu Lien-teh đang là bác sĩ ở Pengang, Malaysia. Ông được điều động đến Cáp Nhĩ Tân để tìm cách ngăn ngừa sự lây lan của dịch hạch.

thầy thuốc Wu Lien-teh là người hùng trong cuộc chiến chống lại bệnh dịch hạch năm 1910 ở Trung Quốc. Ảnh: The Star

Trong quá trình nghiên cứu, thầy thuốc Wu phát hiện virus dịch hạch được truyền sang người từ bọ chét có trong lông rái cá cạn được buôn bán rộng rãi ở Trung Quốc.

Thời kỳ ấy tuyến đường sắt đi qua Siberia chở cả hành khách và hàng hóa đến châu Âu. Lông rái cá nhặt nhạnh từ phía đông bắc Trung Quốc. Bọ chét trú ngụ trên những bộ lông này dễ dàng nhảy sang thân thể người. Một bệnh nhân lên tàu từ Cáp Nhĩ Tân có thể chuyển di tới Paris hoặc Berlin chỉ trong vài ngày.

Giữa bối cảnh nền y học còn nhiều hạn chế và không có thuốc kháng sinh, thầy thuốc Wu đã đề xuất thực hiện nhiều biện pháp tiên phong như thiết lập các đơn vị kiểm dịch, đặt lệnh cấm du lịch và thuyết phục chính phủ Nga, Nhật Bản tạm dừng dịch vụ đường sắt đến Cáp Nhĩ Tân .

Các bệnh nhân tử vong vì dịch hạch cũng được đưa đi hỏa táng ở địa điểm an toàn, cách ly với khu dân cư .

Paul Tambyah, chủ toạ Hiệp hội Vi sinh lâm sàng châu Á - Thái Bình Dương cho biết, những cống hiến của thầy thuốc Wu được lưu lại trong hồ sơ tại Đại học nhà nước Singapore (NUS). Theo giáo sư Paul, đây là nguồn thông báo khôn xiết giá trị cho giới chức Trung Quốc trong công cuộc dập dịch viêm phổi corona vào năm nay.

thầy thuốc Wu làm việc trong phòng thể nghiệm ở Cáp Nhĩ Tân, năm 1910. Ảnh: The Star

Tài liệu của bác sĩ Wu ghi chú các nguyên tắc xử lý bệnh dịch thời Trung cổ và được dùng rộng rãi kể từ đó. Chìa khóa đẩy lùi virus chính là sự cộng tác quốc tế, sáng tỏ trong san sớt thông tin và không từ khước thể nghiệm các biện pháp (có thể) không hiệu quả.

Đến tháng 3/1911, bệnh dịch hạch được khống chế. bác sĩ Wu, khi ấy mới 32 tuổi đã trở nên người hùng trong cuộc chiến này. Một tháng sau, ông chủ trì Hội nghị về Bệnh Dịch hạch Quốc tế tổ chức ở Thẩm Dương với sự dự của các nhà khoa học từ Anh, Trung Quốc, Pháp, Đức, Mỹ...

thế chiến đấu loại dịch bệnh từng là nỗi ám ảnh của Cáp Nhĩ Tân mang lại cho thầy thuốc Wu đề cử giải thưởng Nobel về y học năm 1935.

Charles Toh, 89 tuổi, một thầy thuốc ở Singapore từng là bệnh nhân thân thuộc của ông Wu.

"Bất cứ khi nào bị sốt hoặc viêm họng, ba má sẽ đưa tôi đến gặp ông ấy. Vào thời khắc đó, tri thức về bệnh truyền nhiễm còn rất lạc hậu và không có thuốc kháng sinh. Thật ngạc nhiên khi ông có thể cứu được nhiều mạng sống (ở Cáp Nhĩ Tân) tới vậy", ông Charles cho biết.

thầy thuốc Wu Lien-teh từ trần vào năm 1960. Các di sản về y khoa của ông được cất giữ tại một bảo tàng ở Cáp Nhĩ Tân. Ông cũng được nhiều trường đại học bao gồm Đại học Hong Kong, Đại học Tokyo và Đại học Johns Hopkins trao bằng danh dự vì những đóng góp của mình.

Thục Linh (Theo SCMP )