Với các trường hợp này chúng ta cần làm gì để giúp trẻ?
vì sao trẻ lo lắng, căng thẳng khi phải đi học?
Như chúng ta đã biết, trẻ thơ có rất nhiều lo âu và xuất hiện ở từng độ tuổi. Ngay từ bé, trẻ thường bám theo kêu khóc khi mẹ rời nhà đi chợ hay đi làm. lo âu thường gặp ở trẻ em 1 - 3 tuổi, tỷ lệ ngang nhau ở hai giới. Có thể khởi phát ở tuổi trước khi đi học, nhưng nhiều trường hợp bắt đầu ở 10 - 12 tuổi; thể nặng điển hình là không chịu đi học.
Có nhiều nguyên do dẫn đến hiện tượng trên:
Các nguyên tố tâm lý từng lớp: Trẻ nhỏ chưa trưởng thành và còn lệ thuộc vào mẹ; có nhiều lo sợ xảy ra trong tuổi phát triển như sợ mất mẹ, sợ mất tình của mẹ,... đặc biệt là sợ phải chia ly với mẹ (sợ mất mẹ). trẻ nít chỉ cảm thấy an toàn khi có mặt bác mẹ mình.
Các yếu tố tính cách: Việc con nít không muốn đi học, sợ đi học có thể là do trẻ nhận thức kém không theo kịp các bạn; trẻ khó thích nghi với môi trường mới do có điều kiện ăn ở, chăm chút dị biệt so với môi trường cũ... Một số trẻ thường chu đáo tường tận, muốn làm vui lòng, có thiên hướng tuân thủ. Gia đình có thiên hướng gắn bó coi sóc nhau, con trẻ được chiều chuộng, ba má quá quan tâm.
Việc thay đổi môi trường sống, chuyển trường, chuyển lớp, chuyển chỗ ở đều là các tình huống gây stress với những trẻ này.
nguyên tố di truyền: Các nghiên cứu gia đình cho thấy trẻ nít bị lo lắng thường là con của người bị rối loạn lo âu chia ly thời trẻ.
nguyên tố học tập: trẻ mỏ thường tập nhiễm tính cách của ba má. ba má bị lo âu ám ảnh sợ, con cái sẽ thích ứng với các tình cảnh mới với tính cách ám ảnh sợ, đặc biệt là với môi dài đường.
nguyên tố từ môi trường: Các nhân tố bất lợi từ môi trường như điều kiện sinh hoạt và học tập nghèo nàn, trình độ nghiệp vụ sự phạm yếu kém, đôi khi trẻ bị bạn bắt nạt hay bị cô giáo mắng, đánh, tạo áp lực...
ba má, đay nên gần gũi, cổ vũ trẻ, giúp trẻ giảm bớt lo âu khi đi học. (ảnh minh họa)
biểu lộ và giải pháp
Một số trẻ stress lo âu khi thay đổi môi trường kèm theo các triệu chứng bệnh về thực thể như buồn nôn, đau bao tử, đau chỗ này đau chỗ khác, đau đầu, đau bụng, choáng váng, chóng mặt, các triệu chứng này giống như cảm cúm. Ở trẻ lớn hơn và thanh thiếu niên, có thể thấy các triệu chứng tiêu biểu về tim mạch và hô hấp, đau ngực, hồi hộp, chóng mặt, choáng váng, nghẹt thở. Một số trẻ còn kèm theo các biểu lộ của rối loạn giấc ngủ như đòi mẹ hay người có quan hệ gắn bó nằm bên cạnh cho đến khi trẻ ngủ, sợ bóng tối, khó ngủ, ác mộng…
Với những trường hợp này, đầu tiên, chúng ta cần tĩnh tâm tìm hiểu căn do khiến con lo âu, sợ đến trường. Khi tìm được duyên do chính xác chúng ta mới có thể tìm được cách khắc phục hợp.
Bố mẹ nên gần gũi, lắng tai và theo dõi những tâm tình và biểu lộ của con cái. Tuyệt đối không tạo sức ép cho trẻ, song song có thể góp ý để xuân đường biết tình trạng của con, từ đó cố kỉnh khích lệ con nhiều hơn, giúp con dần làm quen với môi trường mới. Chúng ta cũng có thể nhờ tía tạo điều kiện để con ngồi gần, chơi cùng các bạn có tính cách vui vẻ, hòa đồng trong lớp để trẻ nhanh chóng tìm được niềm vui kết giao khi đến trường.
ngoại giả, ba má không nên miêu tả thái độ quá sốt sắng hay bị chi phối khi trẻ kêu mệt, đau đầu, đau bụng, buồn nôn hoặc có các triệu chứng này. Vì khi đó, trẻ có thể càng cố tình tỏ ra trầm trọng hơn và viện vào cớ đó để nghỉ học, hay không làm những việc chúng không thích. Bố mẹ cũng cần xác định rằng, những khó khăn này của trẻ chẳng thể kết thúc ngay nên cần kiên trì để trợ giúp con khắc phục.
Điều thiết thực nhất là bác mẹ nên chuẩn bị cho trẻ làm quen với môi trường mới ngay từ khi trẻ còn học ở bậc học dưới hay ở nhà bằng cách rèn cho con biết tuân một số quy tắc như ngồi yên, giữ im lặng trong khoảng thời kì một mực, giúp con làm quen dần với các tri thức mới... Khi dạy con, ba má cần chọn lọc theo ý thích của con và không nên theo kiểu bắt ép nhồi nhét. Hoạt động học tập nên xen kẽ với hoạt động chơi như vẽ, tô màu, xếp hình... Bố mẹ có thể dạy trẻ thông qua các hoạt động trong cuộc sống hằng ngày như để trẻ đếm, lấy bát, đũa mỗi bữa cơm, đếm bậc cầu thang, chiếu lệ trừ số táo, số kẹo đã ăn...
Tuy nhiên, khi chúng ta đã tìm hiểu kĩ càng các căn nguyên và đã bền chí thực hành các cách khắc phục mà trẻ vẫn có bộc lộ lo lắng, sợ hãi tăng lên hoặc mệt mỏi, sút cân thì việc cần làm là đưa trẻ đến các chuyên gia sức khỏe tâm thần và tâm lý để nhận sự đánh giá tư vấn và viện trợ kịp thời.
ThS Tâm lý Nguyễn Như Phương
