Bài học từ biện pháp phong tỏa của Trung Quốc

Khi dịch Covid-19 bùng phát vào cuối tháng 1, tuốt thị thành Vũ Hán 11 triệu dân, trung tâm của tỉnh Hồ Bắc, nguồn khởi phát của dịch bệnh, đã bị phong tỏa. Hãng tin Bloomberg khi đó bình luận rằng Trung Quốc hy sinh Hồ Bắc để ngăn dịch lan cả nước. Thế giới chuyên chú quan sát xem biện pháp này sẽ dẫn tình hình đi đến đâu.

bữa qua, Trung Quốc ghi nhận 24 ca mắc mới, so với mức 5-600 ca ở đỉnh dịch mỗi ngày. chủ toạ nước Tập Cận Bình tới Vũ Hán như một thông điệp khải hoàn, và 14 bệnh viện dã chiến Hồ Bắc đóng cửa sau khi hoàn thành sứ mệnh.

Thế nhưng trước đó chỉ một tuần, khi Phó thủ tướng Tôn Xuân Lan thị sát Vũ Hán, người dân thét lên qua những ô cửa sổ: "giả trá!".

Vậy thì các nước có thể học hỏi những gì từ biện pháp của Trung Quốc mà không ảnh hưởng tới tự do cá nhân và hoạt động kinh tế - câu hỏi đặt ra khi dịch bệnh lây lan chóng vánh ở cả Mỹ, châu Âu và nhiều vùng trên thế giới.

tỉnh thành Vũ Hán bị bao vây vào cuối tháng 1/2020. Ảnh: Reuters

Tổ chức Y tế Thế giới đánh giá rằng cho đến nay, động thái quyết liệt của nước này là cách độc nhất chứng tỏ được hiệu quả ngăn chặn và hạn chế tối đa virus phát tán, lây lan. Song WHO cũng nhấn mạnh rằng không có một biện pháp này đúng cho mọi trường hợp.

Adam Kamradt-Scott, phó giáo sư tại Đại học Sydney, chuyên gia an ninh y tế toàn cầu, cho rằng chính phủ các nước nên nuốm ngăn chặn sự lây lan, nhưng biện pháp cần hạp với tính chất riêng của đợt bùng phát.

"Có rất nhiều tuyển lựa - bạn có thể rất thẳng cánh và ngăn chặn lây nhiễm một cách nhanh chóng, nhưng nó cũng gây ra hậu quả kinh tế nghiêm trọng", ông nói.

Kamradt-Scott khuyến cáo chính phủ các nước có thể học tập cách giải quyết của Trung Quốc, nhưng những phương án này cũng dấy lên lo ngại về quyền con người. Mỗi nước có cách cầu mong khác nhau với vấn đề này.

Hannah Clapham, trợ lý giáo sư tại Trường Y tế Công cộng Saw Swee Hock của Đại học quốc gia Singapore, cho rằng việc tìm ra hướng giải quyết cần đánh giá trên khía cạnh kinh tế và quản lý, cũng như khả năng y tế của quốc gia đó.

Các biện pháp hạn chế xúc tiếp khác như làm việc tại nhà, đổi thay giờ hoạt động của phương tiện công cộng và hủy bỏ các sự kiện lớn có thể giúp kéo dài thời kì dịch đạt đỉnh. Trong khi đó, phong tỏa chỉ hiệu quả khi có tâm dịch rõ ràng.

Quân đội Hàn Quốc trong trang phục bảo hộ tiến hành tiêu độc vô trùng tại các ngõ ngách của thành thị Seoul. Ảnh: AFP

Yanzhong Huang, chuyên gia cao cấp về sức khỏe toàn cầu tại Hội đồng Đối ngoại, một viện nghiên cứu có hội sở tại Mỹ cho rằng việc phong tỏa sẽ gây sức ép lớn nhất đến những đứa ở bên trong khu vực đó. Trong thời gian đô thị Vũ Hán bị cách ly, nhiều bệnh nhân không được nhập viện và điều trị kịp thời. Điều này làm tăng tỷ lệ tử vong và chừng độ lây lan của virus.

Ông cũng cho rằng biện pháp của Trung Quốc, đặc trưng bởi tính chất toàn quyền của chính phủ, có thể không hiệu quả với một số nhà nước. Đối với nền dân chủ kiểu Mỹ, việc phong tỏa một đô thị kiên cố đối mặt với những rào cản về pháp luật và quản lý.

Các khu vực đông dân như Hong Kong và Singapore chọn lựa hướng giải quyết khác. Cả hai nơi đều có các ca bệnh sớm và lây lan trong cộng đồng, nhưng đến nay cả vẫn giữ được số ca nhiễm thấp duyệt y xét nghiệm tích cực, hạn chế đi lại, cách ly tại nhà và theo dõi nghiêm ngặt những người có nhân tố dịch tễ.

Đối với các nước có số ca dương tính thấp hoặc chỉ có các ca bệnh do nhập cảnh , việc tìm ra cách thức đón đầu sự lây lan là khôn cùng quan trọng.

Hassan Zaraket, trợ lý giám đốc trọng tâm nghiên cứu bệnh lây của Đại học Mỹ tại Beirut, chỉ ra rằng với Lebanon, hệ thống y tế sẽ quá tải nếu dịch bùng phát nhanh. Lebanon hiện có 22 trường hợp dương tính, bao gồm ít nhất hai ca nhiễm nhập cảnh và đi lại tự do. Dù đã có hàng rào chắt lọc, hạn chế và cách ly, những người đến từ nhà nước khác vẫn mang nhiều nguy cơ truyền bệnh.

"hiện chúng tôi có từ một đến hai tuần để biết [từ] hai trường hợp này, bao lăm người có thể biểu đạt các triệu chứng. Khi ghi nhận nhiều ca bệnh hơn, vấn đề sẽ trở thành rất khó khăn", ông nói.

Ông cũng cho hay mối lo ngại này cộng thêm khó khăn tài chính và đi lại sẽ khiến việc nhập vật tư y tế khó khăn hơn. Trong trường hợp xấu, nếu người dân không tuân hay chính phủ ngừng các biện pháp kiểm soát dịch, rất dễ xảy ra lây lan trong cộng đồng.

"Tôi mong là chúng ta không phải đối mặt với một đại dịch", ông nói.

Linh Phan (Theo SCMP )